POZIOM PODSTAWOWY

POZIOM ROZSZERZONY

w wymiarze dziejów świata:

1)      różnorodność cywilizacji świata w przeszłości i obecnie,

2)      konflikty społeczne, wojny, ludobójstwo, w tym holocaust,

3)      przemiany form gospodarowania od czasów najdawniejszych po współczesną rewolucję techniczną oraz historyczny rozwój kultury materialnej,

4)      rola państwa jako podstawowej formy zorganizowania społeczeństw i przemiany państw,

w wymiarze dziejów Europy:

5)      fundamenty Europy; jedność i różnorodność oraz przemiany ideowe, rola chrześcijaństwa w tworzeniu tożsamości europejskiej,

6)      kształtowanie się narodów Europy i ich wkład w historie, współistnienie i konflikty pomiędzy państwami,

7)      przemiany w obrębie struktur, świadomości i obyczajowości społeczeństw europejskich,

w wymiarze historii Polski:

8)      przemiany form państwa polskiego,

9)      uwarunkowania i przeobrażenia polskiej świadomości narodowej i politycznej,

10)  rola Polski w dziejach gospodarki i struktur społecznych Europy,

11)  postawy jednostek oraz grup społecznych wobec potrzeb epok,

12)  wielokulturowość w dziejach Polski, współistnienie religii i wyznań oraz znaczenie chrześcijaństwa, w tym Kościoła katolickiego.

jak na poziomie podstawowym oraz:

1)      trwałe osiągnięcia cywilizacji starożytnych religie starożytnego Wschodu,

2)      przemiany ustrojowe w Grecji i w Rzymie,

3)      powstanie i rozwój religii monoteistycznych,

4)      kręgi cywilizacji średniowiecznych; Europa a inne cywilizacje,

5)      znaczenie chrześcijaństwa w cywilizacjach średniowiecznej Europy,

6)      funkcjonowanie władzy struktura społeczeństw średniowiecznych,

7)      powstanie i rozwój Polski w wiekach średnich oraz znaczenie chrześcijaństwa dla powstania i rozwoju państwowości i kultury polskiej,

8)      cywilizacyjne przemiany w Europie od odrodzenia do oświecenia,

9)      nowe horyzonty; Europa wobec odmiennych kultur i systemów wartości,

10)  przeobrażenia chrześcijaństwa w XVI i XVII wieku,

11)  powstanie nowożytnej państwowości,

12)  uwarunkowania potęgi i upadku Rzeczypospolitej Obojga narodów,

13)  rewolucja przemysłowa i jej następstwa,

14)  mapa polityczna XIX – wiecznej Europy i świata,

15)  przemiany świadomości Europejczyków,

16)  procesy demokratyzacyjne i parlamentaryzm w XIX wieku,

17)  społeczeństwo polskie bez własnego państwa,

18)  I i II wojna światowa – geneza, charakter i następstwa konfliktów,

19)  systemy totalitarne i ich zbrodniczy charakter,

20)  funkcjonowanie demokracji w XX wieku,

21)  ewolucja stosunków międzynarodowych ich charakter oraz struktury,

22)  rewolucja techniczna w XX wieku,

23)  przemiany w sferze kultury; sobór watykański II i encykliki papieskie,

24)  Rzeczpospolita między okresem zniewolenia a niepodległością.

POZIOM PODSTAWOWY

POZIOM ROZSZERZONY

1)      umieszcza opisywane wydarzenia w czasie i przestrzeni,

2)      wskazuje przyczyny i skutki wydarzeń,

3)      przeprowadza hierarchizację faktów,

4)      uwzględnia zmiany zachodzące w czasie,

5)      uogólnia fakty,

6)      wskazuje cechy charakterystyczne poszczególnych epok i okresów historycznych,

7)      korzysta z różnorodnych źródeł wiedzy historycznej – wyszukuje informacje.

jak na poziomie podstawowym oraz:

1)      korzysta z różnorodnych źródeł wiedzy historycznej – wyszukuje i interpretuje informacje zgodne z warsztatem historycznym,

2)      wskazuje związki pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego(polityką, gospodarką, kulturą) w przeszłości.

POZIOM PODSTAWOWY

POZIOM ROZSZERZONY

1)      porównuje, czyli wskazuje różnice i podobieństwa między wydarzeniami historycznymi,

2)      formułuje oceny,

3)      uzasadnia sformułowane oceny.

jak na poziomie podstawowym oraz:

1)      porównuje, czyli wskazuje różnice i podobieństwa między zjawiskami procesami,

2)      krytycznie analizuje i ocenia różne interpretacje historii.

Zdający zna faktografię i terminologię historyczną w stopniu umożliwiającym rozumienie przeszłości w odniesieniu do:

1)      państw – ich organizacji, struktury władzy, terytorium,

2)      systemów politycznych,

3)      struktury i organizacji społeczeństw,

4)      życia gospodarczego,

5)      wydarzeń politycznych i militarnych oraz konfliktów i kryzysów społecznych, gospodarczych, religijnych i ideologicznych,

6)      działalności najważniejszych postaci, dynastii, grup społecznych,

7)      życia religijnego

8)      osiągnięć cywilizacyjnych,

9)      osiągnięć kultury i sztuki, myśli politycznej, społecznej i filozoficznej,

które stosuje do opisu (wyjaśnienia – dla obszaru II. standardów oceny – dla obszaru III. standardów) poniższych zagadnień oraz problemów:

W wymiarze dziejów świata:

1)         różnorodność cywilizacji świata w przeszłości i obecnie:

·      posługuje się pojęciem: cywilizacja,

·      określa wpływ czynników naturalnych, gospodarczych, społeczno – politycznych na kształtowanie cywilizacji,

·      charakteryzuje cywilizacje, wskazuje najważniejsze ich elementy i cechy,

·      wskazuje relacje pomiędzy cywilizacjami;

2)         konflikty społeczne, wojny, ludobójstwo, w tym Holocaust:

·      posługuje się pojęciami: społeczeństwo, grupa społeczna, konflikt społeczny, wojna, ludobójstwo, Holocaust,

·      określa przyczyny, przebieg i skutki (w tym dalekosiężne) konfliktów społecznych, wojen i aktów ludobójstwa;

3)         przemiany form gospodarowania od czasów najdawniejszych po współczesną rewolucję techniczną oraz historyczny rozwój kultury materialnej:

·      posługuje się pojęciami: rewolucja neolityczna, rewolucja przemysłowa,

·      charakteryzuje formy gospodarowania na poszczególnych etapach rozwoju historycznego,

·      wskazuje wpływ gospodarki na rozwój społeczeństwa i kultury;

4)         rola państwa jako podstawowej formy zorganizowania społeczeństw i przemiany państw:

·      posługuje się pojęciami: państwo, ustrój polityczny,

·      charakteryzuje funkcje państwa oraz typy ustrojów politycznych i wymienia etapy ich przemian,

·      wskazuje czynniki wpływające na przemiany ustrojowe.

W wymiarze dziejów Europy:

5)         fundamenty Europy; jedność i różnorodność; przemiany ideowe oraz rola chrześcijaństwa w tworzeniu tożsamości europejskiej:

·      rozróżnia i posługuje się pojęciami: religia, wyznanie, obrządek,

·      wskazuje czynniki jednoczące i integrujące Europę,

·      wskazuje czynniki różnicujące i dezintegrujące Europę,

·      określa rolę chrześcijaństwa w tworzeniu się tożsamości europejskiej,

·      określa związki pomiędzy przemianami ideowo – religijnymi a wydarzeniami politycznymi;

6)         kształtowanie się narodów Europy i ich wkład w historię oraz współistnienie i konflikty pomiędzy państwami:

·      posługuje się pojęciem: naród,

·      wskazuje czynniki narodotwórcze,

·      charakteryzuje przyczyny i skutki konfliktów między państwami na przestrzeni dziejów Europy,

·      wskazuje przykłady współistnienia państw i narodów w Europie (idee i ich realizacja);

7)         przemiany w obrębie struktur, świadomości i obyczajowości społeczeństw europejskich:

·      posługuje się pojęciami: społeczeństwo, struktura społeczna, świadomość społeczna i obyczajowość społeczna,

·      identyfikuje etapy przemian struktur, świadomości i obyczajowości społeczeństw europejskich i wskazuje ich konsekwencje,

·      identyfikuje główne epoki rozwoju kultury europejskiej i odróżnia jej podstawowe kierunki.

W wymiarze historii Polski:

8)         przemiany form państwa polskiego:

·      identyfikuje formy ustroju politycznego państwa polskiego (od monarchii patrymonialnej do III RP),

·      wskazuje przyczyny i skutki przemian tych form;

9)         uwarunkowania i przeobrażenia polskiej świadomości narodowej i politycznej,

·      rozróżnia i posługuje się pojęciami: świadomość narodowa, świadomość polityczna,

·      charakteryzuje przemiany polskiej świadomości narodowej i ich polityczne uwarunkowania,

·      identyfikuje fakty i zjawiska ważne dla dziedzictwa kulturowego narodu,

·      charakteryzuje historyczne uwarunkowania regionalizmów;

10)     rola Polski w dziejach gospodarki i struktur społecznych Europy:

·      identyfikuje formy ustroju gospodarczego na ziemiach polskich na przestrzeni wieków,

·      wskazuje przyczyny i skutki przemian gospodarki polskiej na przestrzeni wieków,

·      wskazuje związki między gospodarką polska i europejska,

·      charakteryzuje wpływ Polaków na historie społeczna Europy;

11)     postawy jednostek oraz grup społecznych wobec potrzeb epoki:

·      określa wpływ wybitnych jednostek na losy narodów i państwa polskiego,

·      wskazuje przykłady postaw grup społecznych (i ich działania) wobec problemów społecznych i politycznych w poszczególnych epokach historycznych;

12)     wielokulturowość w dziejach Polski, współistnienie religii i wyznań oraz znaczenie chrześcijaństwa, w tym Kościoła katolickiego:

·      określa role Kościoła katolickiego w dziejach Polski i Polaków,

·      wskazuje czynniki kształtujące polską tolerancje religijną i jej przejawy,

·      wymienia przyczyny i skutki wielokulturowości państwa i społeczeństwa polskiego.

Zdający stosuje faktografię i terminologię historyczną do wyjaśnienia procesu historycznego:

Standard

Opis wymagań

1)         umieszcza opisywane wydarzenia w czasie
i przestrzeni,

§         opisuje wydarzenia, umieszczając odpowiednio fakty w czasie,

§         porządkuje fakty (wydarzenia) chronologicznie,

§         umieszcza fakty, wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w przestrzeni,

§         określa zasięg występowania wydarzenia (zjawiska) na różnych obszarach;

2)         wskazuje przyczyny
i skutki wydarzeń,

§         rozróżnia bezpośrednie i pośrednie przyczyny i następstwa wydarzeń i zjawisk,

§         wyjaśnia związki : poprzedzania – współwystępowania – następstwa, faktów, wydarzeń i zjawisk;

3)         przeprowadza hierarchizację faktów,

§         charakteryzuje fakty według ich ważności,

§         określa znaczenie faktów w procesie historycznym;

4)         uwzględnia zmiany zachodzące w czasie,

§         opisuje przebieg procesu historycznego, uwzględniając rodzaj i wielkość zmian,

§         ukazuje tempo zmian i ich wpływ na przebieg procesu historycznego

5)         uogólnia fakty,

§         grupuje fakty i wydarzenia, na podstawie których może wyjaśnić zachodzące procesy historyczne

6)         wskazuje cechy charakterystyczne poszczególnych epok i okresów historycznych,

§         opisuje wydarzenia (zjawiska) z różnych epok i okresów historycznych, wskazuje cechy charakterystyczne tych epok i okresów,

§         wyjaśnia wydarzenie (zjawisko) z uwzględnieniem cech charakterystycznych danej epoki (okresu historycznego);

7)         korzysta z różnorodnych źródeł wiedzy historycznej – wyszukuje informacje.

§         odczytuje informacje z różnorodnych źródeł wiedzy historycznej (np. tekst pisany, ilustracja, mapa, drzewo genealogiczne, tabela statystyczna, wykres, diagram, schemat),

§         wybiera informacje wyjaśniające problem,

§         odróżnia fakty od opinii.

Zdający przedstawia oraz ocenia wydarzenia i zjawiska historyczne, formułując przejrzystą i logiczną wypowiedź pisemną:

Standard

Opis wymagań

1)         porównuje, czyli wskazuje różnice i podobieństwa między wydarzeniami historycznymi,

§         opisuje wydarzenia i zjawiska historyczne, uwzględniając zachodzące między nimi podobieństwa i różnice,

§         porównuje wydarzenia, wskazując cechy charakterystyczne dla epok i okresów historycznych,

§         wyciąga i przedstawia wnioski wynikające z porównania;

2)         formułuje oceny,

§         formułuje własną ocenę na podstawie wybranych faktów;

3)         uzasadnia sformułowane oceny.

§         dobiera argumenty niezbędne do uzasadnienia opinii,

§         formułuje ocenę końcową na podstawie znanych mu faktów.

Zdający zna faktografię i terminologię historyczną w stopniu umożliwiającym rozumienie przeszłości w odniesieniu do:

1)         państw – ich organizacji, struktury władzy, terytorium,

2)         systemów politycznych,

3)         struktury i organizacji społeczeństw,

4)         życia gospodarczego,

5)         wydarzeń politycznych i militarnych oraz konfliktów i kryzysów społecznych, gospodarczych, religijnych i ideologicznych,

6)         działalności najważniejszych postaci, dynastii, grup społecznych,

7)         życia religijnego

8)         osiągnięć cywilizacyjnych,

9)         osiągnięć kultury i sztuki, myśli politycznej, społecznej i filozoficznej,

które stosuje do opisu (wyjaśnienia – dla obszaru II. standardów oceny – dla obszaru III. standardów) poniższych zagadnień oraz problemów:

1)         trwałe osiągnięcia cywilizacji starożytnych i religie starożytnego Wschodu:

·      charakteryzuje osiągnięcia cywilizacji starożytnych w dziedzinie gospodarki, nauki, sztuki, techniki i ustroju oraz wskazuje ich wpływ na współczesność,

·      charakteryzuje religie starożytne, wskazując związki miedzy nimi,

·      charakteryzuje religie starożytne i ich wpływ na życie społeczeństw starożytnych;

2)         przemiany ustrojowe w Grecji i w Rzymie:

·      posługuje się pojęciami związanymi z ustrojem politycznym i społecznym starożytnej Grecji i Rzymu,

·      charakteryzuje przemiany ustrojowe starożytnych Aten i Rzymu;

3)         powstanie i rozwój religii monoteistycznych:

·      określa genezę zasady religii monoteistycznych,

·      charakteryzuje przemiany religii monoteistycznych na przestrzeni wieków i wskazuje ich wpływ na dzieje;

4)         kręgi cywilizacji średniowiecznych; Europa a inne cywilizacje:

·      określa cechy charakterystyczne kręgów cywilizacji średniowiecznych,

·      wskazuje relacje pomiędzy poszczególnymi kręgami cywilizacyjnymi średniowiecza;

5)         znaczenie chrześcijaństwa w cywilizacjach średniowiecznej Europy:

·      charakteryzuje wpływ chrześcijaństwa na życie polityczne, gospodarcze, społeczne i kulturowe średniowiecznej Europy,

·      charakteryzuje jedność i różnorodność kultury Europy;

6)         funkcjonowanie władzy i struktura społeczeństw średniowiecznych:

·      charakteryzuje ewolucję struktury społeczeństw średniowiecznej Europy,

·      opisuje przemiany ustroju politycznego średniowiecznej Europy i wskazuje charakterystyczne dla tego okresu instytucje polityczne;

7)